Lạng Sơn đẩy mạnh thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội

Lạng Sơn là tỉnh miền núi phía Đông Bắc của Tổ quốc, gồm 7 dân tộc chính: Nùng, Tày, Dao, Sán Chay, Mông, Hoa, Kinh (trong đó dân tộc Nùng chiếm 43%, Tày 36%, Kinh 16%) và các dân tộc khác cùng đoàn kết sinh sống. Trải qua quá trình lịch sử, các dân tộc đã lưu giữ, bảo tồn và phát huy vốn văn hóa truyền thống của dân tộc mình, tạo nên nền văn hóa chung của Lạng Sơn vừa phong phú, đa dạng, vừa mang bản sắc riêng độc đáo. Để tiếp tục xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, tỉnh Lạng Sơn bên cạnh bảo tồn, phát huy những giá trị tiến bộ, tích cực đã từng bước đẩy lùi, xóa bỏ những hủ tục lạc hậu, đặc biệt trong việc cưới, việc tang và lễ hội.

1

Tục lễ hỏi đám cưới trên địa bàn thành phố (Nguồn ảnh: Báo Lạng Sơn)

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển kinh tế xã hội, việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội trên địa bàn tỉnh đã được các cấp ủy đảng, chính quyền, các sở, ban ngành, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cán bộ, đảng viên và Nhân dân quan tâm chú trọng và đã đạt được những kết quả tích cực.

Thực hiện các văn bản chỉ đạo của trung ương, tỉnh Lạng Sơn đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo triển khai thực hiện công tác xây dựng nếp sống văn hóa nói chung, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội nói riêng như: Quyết định số 19/2015/QĐ-UBND, ngày 22/7/2015 của UBND tỉnh Lạng Sơn ban hành quy định tổ chức lễ tang đối với cán bộ, công chức, viên chức khi từ trần trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn; Chỉ thị số 09-CT/TU ngày 17/10/2016 về việc tiếp tục đẩy mạnh phong trào “ Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” giai đoạn ( 2016-2020); Nghị quyết số 14-NQ/TU, ngày 04/5/2016 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lạng Sơn về thực hiện việc không tổ chức mời khách ăn “bữa phụ” trước tiệc cưới; Công văn số 1494-CV/BTGTU, ngày 25/10/2018 của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy về đẩy mạnh công tác tuyên truyền thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang,…qua đó việc xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội được quan tâm triển khai tổ chức thực hiện. Các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan từng bước được ngăn chặn, đẩy lùi. Các mô hình tiên tiến, gương người tốt, việc tốt được biểu dương và nhân rộng…

Nhìn chung, việc cưới trên địa bàn tỉnh đều giữ được nét đẹp truyền thống, phù hợp với điều kiện của từng gia đình và phong tục tập quán của từng dân tộc. Đám cưới trong các gia đình cán bộ, công chức đã được tổ chức gọn nhẹ, trang trọng, không ảnh hưởng đến thời gian làm việc. Đa số đám cưới của Nhân dân vùng cao, biên giới, vùng dân tộc thiểu số đã loại bỏ được tình trạng ăn uống dài ngày và những hủ tục như so số, thách cưới, đòi của hồi môn, giảm được tệ nạn cờ bạc, uống rượu; nam nữ đến tuổi kết hôn có ý thức đến đăng ký kết hôn tại UBND xã, phường, thị trấn,...

Việc tang được tổ chức đúng quy định, nghi thức thầy mo, thầy tào cũng đã được cải tiến, việc tổ chức phúng viếng tuỳ theo điều kiện của gia đình có người qua đời; hầu hết lễ tang đều có Ban tổ chức lễ tang, có hội hiếu, ban nhạc lễ, hàng phe quy định khá chặt chẽ, hiệu quả cao, trong đó có quy định, quy ước các thành viên trong hội hiếu và hàng xóm có trách nhiệm, nghĩa vụ cụ thể để hỗ trợ, giúp đỡ của gia đình có người qua đời trong việc tổ chức lễ tang. Nhiều nơi thời gian tổ chức lễ tang đã dần được rút ngắn bảo đảm tiết kệm, vệ sinh, an toàn; một số nơi dân tộc Dao đã thực hiện tốt nét truyền thống trong tổ chức tang lễ đó là "tiên táng, hậu lễ" (chôn cất người tạ thế trước khi mặt trời mọc trong ngày và đến khi nào có điều kiện gia đình mới làm ma chay) đây cũng là một hình thức tích cực và tiến bộ nên tuyên truyền để tham khảo, nhân rộng nếu phù hợp.

Đối với lễ hội được thực hiện đúng theo quy định của pháp luật về di sản văn hoá và Quy chế tổ chức lễ hội; tuyên truyền về truyền thống, nét đẹp văn hóa trong các lễ hội; phát huy giá trị văn hóa các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử cách mạng; tuyên truyền, quảng bá văn hóa lễ hội của các vùng miền, các dân tộc trong tỉnh; các tầng lớp Nhân dân đã hưởng ứng tích cực, thực hiện nếp sống văn minh trong các ngày lễ hội: lễ hội tín ngưỡng, lễ hội dân gian truyền thống, lễ hội văn hoá, du lịch, tham gia thi đấu thể thao, biểu diễn văn hoá văn nghệ,... tích cực đấu tranh bài trừ tệ nạn xã hội, các hoạt động mê tín dị đoan trong hoạt động lễ hội.

Việc triển khai xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội đã được chỉ đạo triển khai quyết liệt và thường xuyên từ tỉnh đến cơ sở, trong đó tiêu biểu như một số mô hình điểm của thành phố Lạng Sơn như: Mô hình trao Thiệp chúc mừng của Chủ tịch UBND thành phố cho các đôi nam nữ khi đến UBND phường đăng ký kết hôn kèm theo nội dung tuyên truyền thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới. Trong ba năm (2018 – 2020), các phường, xã đã trao 1.330 thiệp chúc mừng cho các đôi nam nữ đến đăng ký kết hôn. Đây là một trong những sáng kiến nhằm tạo sự gần gũi, thể hiện sự quan tâm của lãnh đạo thành phố tới người dân, qua đó nhằm tuyên truyền, phổ biến thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới. Mô hình Hội viên Chi hội Phụ nữ thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới thường xuyên tổ chức quán triệt, triển khai tại các kỳ giao ban, đồng thời chỉ đạo các chi hội lồng ghép tuyên truyền tại các kỳ họp dân, họp các chi hội, đoàn thể, sinh hoạt 08/3, 20/10... Mô hình Hội Cựu chiến binh thành phố vận động không sử dụng nhà táng khi tổ chức lễ tang cho hội viên qua đời, đến nay hầu hết hội viên Hội Cựu chiến binh đã nhận thấy sự lãng phí trong việc sử dụng nhà táng trong đám tang. Những trường hợp không sử dụng nhà táng được phủ quân kỳ, có tiêu binh lễ tang thực hiện nghi lễ đã tạo sự trang trọng, văn minh, do đó trên 80% số đám tang hội viên Hội Cựu chiến binh các phường và trên 60% đám tang Hội viên Hội Cựu chiến binh các xã đã không sử dụng nhà táng, tiêu biểu như phường Đông Kinh tỷ lệ đạt gần 100%.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, tình hình thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội trên địa bàn tỉnh vẫn còn một số hạn chế, đó là: Việc cưới có lúc, có nơi tổ chức đám cưới còn tốn kém, hình thức báo hỷ chưa được hưởng ứng rộng rãi, đám cưới theo nếp sống văn minh chưa có sự lan tỏa. Về việc tang ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn hiện tượng không đăng ký báo tử, việc tang phụ thuộc vào vai trò điều hành của thầy mo, thầy tào, cá biệt có gia đình còn quàn linh cữu trong nhà từ 4-5 ngày, không bảo đảm vệ sinh, môi trường. Một số gia đình có tang chưa thực sự tiết kiệm, tốn kém, lãng phí; vẫn còn hiện tượng dùng nhạc tang quá giờ quy định, ảnh hưởng đến cộng đồng. Một số lễ cưới, lễ tang dựng khung rạp lấn chiếm vỉa hè, lòng đường không đúng quy định, huy động nhiều xe ô tô đưa rước gây cản trở, ách tắc giao thông,...

Thời gian tới, nhằm đẩy mạnh việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội cần tiếp tục tuyên truyền thực hiện Quyết định số 19/2015/QĐ-UBND, ngày 22/7/2015 của UBND tỉnh Lạng Sơn ban hành quy định tổ chức lễ tang đối với cán bộ, công chức, viên chức khi từ trần trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn; Chỉ thị số 09-CT/TU ngày 17/10/2016 về việc tiếp tục đẩy mạnh phong trào “ Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ” giai đoạn ( 2016-2020); Nghị quyết số 14-NQ/TU, ngày 04/5/2016 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lạng Sơn về thực hiện việc không tổ chức mời khách ăn “bữa phụ” trước tiệc cưới; Công văn số 1494-CV/BTGTU, ngày 25/10/2018 của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy về đẩy mạnh công tác tuyên truyền thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang. Phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên trong việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội. Tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện tốt các nội dung hương ước, quy ước của thôn, khối phố; nâng cao chất lượng xây dựng danh hiệu gia đình văn hóa, khu dân cư văn hóa, đẩy mạnh xây dựng nếp sống văn hóa trong các cơ quan, đơn vị, các khu di tích đền chùa thường tổ chức lễ hội. Các ngành chức năng thường xuyên hướng dẫn, kiểm tra việc tổ chức cưới, tang, lễ hội ở các địa phương, hộ gia đình, khu dân cư, kịp thời chấn chỉnh và xử lý nghiêm những hành vi sai trái, những hiện tượng tiêu cực phát sinh; định kỳ sơ kết, tổng kết để đề ra các biện pháp thực hiện đạt hiệu quả. Có các biện pháp, cách thức kế thừa chọn lọc và phát huy những phong tục tập quán tốt đẹp của từng địa phương để các chỉ thị, quyết định của Trung ương và của tỉnh thực sự đi vào cuộc sống, tạo sự đồng thuận trong xã hội, đáp ứng nguyện vọng của Nhân dân.

Ngọc Hân