Quan tâm, chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn

Trong những năm qua, công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em luôn được Đảng, Nhà nước và toàn xã hội quan tâm, được coi là một trong những chính sách ưu tiên hàng đầu để bảo đảm an sinh xã hội. Thực hiện các nhiệm vụ công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em, tỉnh Lạng Sơn đã tích cực, chủ động lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Chỉ thị số 20-CT/TW, ngày 15/11/2012 của Bộ Chính trị về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em trong tình hình mới” và đạt được những kết quả quan trọng.

1

Ảnh minh họa

Công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về bảo vệ, chăm sóc trẻ em, giáo dục trẻ em luôn được quan tâm, đẩy mạnh với nội dung và hình thức phong phú, đa dạng, thiết thực; kết hợp giữa truyền thông đại chúng và truyền thông trực tiếp đến các đối tượng, chú trọng và tập trung tuyên truyền tại các địa bàn nông thôn, địa bàn có tỷ lệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt cao. Các hình thức tuyên truyền phổ biến là: tổ chức hội nghị, hội thảo, nói chuyện chuyên đề, sinh hoạt câu lạc bộ; xây dựng pa nô, áp phích, tờ rơi, tờ gấp, sách, băng zôn, khẩu hiệu... xây dựng chuyên trang, chuyên mục, bài viết, phóng sự trên đài, báo, phát thanh trên hệ thống loa truyền thanh các xã, phường, thị trấn về Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em nay là Luật trẻ em, chế độ, chính sách liên quan đến trẻ em, các nội dung Chỉ thị số 20-CT/TW của Bộ Chính trị đến các tầng lớp Nhân dân trên địa bàn.

5

Ảnh minh họa

Đặc biệt, để xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho trẻ em, tỉnh Lạng Sơn đã chỉ đạo các huyện, thành phố tập trung tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phổ biến những quy định của pháp luật, chính sách hỗ trợ, can thiệp đối với trẻ em bị xâm hại hoặc có nguy cơ bị bóc lột, bỏ rơi và trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt; giáo dục kỹ năng sống cho trẻ em nhằm giúp cho các em có kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ mình, bảo vệ bạn bè trước các hành vi xâm hại, bạo lực, bóc lột. Tập trung thực hiện, nhân rộng các mô hình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em, phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan đưa các nội dung về quyền trẻ em vào quy ước, hương ước của thôn, bản, khu, khối phố để triển khai, giám sát việc thực hiện, chung tay giải quyết những vấn đề trẻ em. Từ năm 2012 đến nay trên địa bàn toàn tỉnh xảy ra 187 vụ, 200 trẻ em bị xâm hại, cụ thể: 114 vụ xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi; 32 vụ liên quan đến bạo hành, bạo lực người dưới 16 tuổi; 18 vụ mua bán người dưới 16 tuổi; 23 vụ về các hành vi khác.

4

Ảnh minh họa

Việc thực hiện các mục tiêu vì trẻ em trong chương trình hành động vì trẻ em giai đoạn 2016 - 2020 của tỉnh Lạng Sơn với mục tiêu tạo cơ hội cho mọi trẻ em được tiếp cận với các dịch vụ y tế cơ bản, từng bước tiếp cận với dịch vụ y tế chất lượng cao, bảo đảm chế độ dinh dưỡng đầy đủ, hợp lý cho trẻ em, giảm tình trạng trẻ em suy dinh dưỡng cả về chiều cao và cân nặng. Trong những năm qua, ngành y tế luôn tăng cường phối hợp với các cấp, các ban, sở, ngành, đoàn thể triển khai các giải pháp đồng bộ cải thiện tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em. Mạng lưới y tế cơ sở được quan tâm đầu tư xây dựng, nâng cấp khang trang, sạch sẽ, trang thiết bị, dụng cụ y tế được đầu tư đủ điều kiện khám, điều trị của bệnh nhân; đội ngũ y bác sĩ được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu khám, chữa bệnh ngày càng cao của Nhân dân, trong đó có trẻ em. Công tác cải thiện tình trạng dinh dưỡng, phòng chống suy dinh dưỡng và tiêm chủng mở rộng cho trẻ em được triển khai tại 100% các huyện, thành phố, các xã, phường, thị trấn, thôn, bản, khu, khối phố với các hoạt động như: cân đo trẻ dưới 2 tuổi (hàng tháng) và trẻ dưới 5 tuổi (1 năm/lần, vào ngày 01/6/ hàng năm) đạt tỷ lệ trên 98%; cân đo, đánh giá tình trạng dinh dưỡng 01 lần/ năm vào tháng 6 đạt trên 98%; các hoạt động truyền thông, giáo dục dinh dưỡng cộng đồng; tổ chức ngày Vi chất dinh dưỡng hàng năm, với các hoạt động bổ sung Vitamin A liều cao cho trẻ em từ 6 đến 36 tháng tuổi và bổ sung Vitamin A liều cao cho trẻ có nguy cơ cao; tẩy giun cho trẻ em, triển khai các chiến dịch tiêm chủng… kết quả, tỷ lệ trẻ em 6 -36 tháng tuổi được uống vitamin A bổ sung hằng năm đều đạt trên 98%; 100% các trường tiểu học được triển khai Dự án tẩy giun, tỷ lệ học sinh tiểu học được uống thuốc tẩy giun hằng năm đạt trên 99%; tỷ lệ trẻ em dưới 1 tuổi được tiêm đủ miễn dịch đạt trên 95%; tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi được giảm dần qua các năm: tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng dưới 5 tuổi thể nhẹ cân năm 2012 là 19,2% giảm xuống còn 16,4% vào năm 2020; tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng thể thấp còi năm 2012 là 29,1% giảm xuống còn 23,1% vào năm 2020. 100% số xã, phường, thị trấn có trạm y tế xã; 100% trẻ em dưới 6 tuổi được cấp thẻ BHYT và khám chữa bệnh miễn phí tại các cơ sở y tế công lập; tỷ lệ trẻ em được tiêm chủng đầy đủ đạt 100%.

Công tác xã hội hóa bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em được quan tâm, đẩy mạnh. Các cấp, các ngành, địa phương đã tích cực xã hội hóa công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, vận động thu hút nguồn vốn cho công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em. Kết quả, trong giai đoạn (2012-2021) có 39 khoản viện trợ phi chính phủ nước ngoài dành cho công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, trong đó, có 25 khoản viện trợ phi dự án với giá trị cam kết viện trợ đạt 196.234 USD tập trung vào các nhóm hoạt động tặng đồ dùng sinh hoạt, đồ dùng học tập, xe lăn, học bổng cho cho các trẻ khuyết tật, trẻ mồ côi và các trẻ em tại các địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, các cơ sở bảo trợ xã hội trên địa bàn tỉnh; 14 khoản viện trợ dự án với giá trị cam kết viện trợ đạt 939.855 USD tập trung vào các dự án cải thiện điều kiện học tập cho, điều kiền sống, điều kiện y tế cho trẻ em tại các địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số và miền núi tại các huyện Bắc Sơn, Văn Quan, Tràng Định, Chi Lăng, Cao Lộc và Lộc Bình trên các lĩnh vực giáo dục, y tế, chăn nuôi, cải thiện sinh kế và các hoạt động từ thiện nhân đạo.

Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Hội Chữ thập đỏ tỉnh ủng hộ và huy động được trên 30 tỷ; có trên 2.000 trẻ em, học sinh được hỗ trợ bằng hiện vật, như áo ấm, đồ dùng học tập, xe đạp, học bổng cho học sinh nghèo vượt khó...

Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Lạng Sơn đã được Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam hỗ trợ phối hợp triển khai thực hiện các chương trình, dự án trẻ em, cụ thể: Chương trình phẫu thuật cho trẻ em khuyết tật và trẻ em bị mắc bệnh tim bẩm sinh, hàng năm Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh đã chủ động phối hợp với Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam, Bệnh viện Đa khoa tỉnh và các Bệnh viện Việt Nam - Cu Ba, Bệnh viện E, Bệnh viện Tim Hà Nội thực hiện khám và phẫu thuật cho trẻ em mắc các dị tật về mắt, trẻ em mắc các dị tật về môi và trẻ bị bệnh tim bẩm sinh. Quỹ Bảo trợ trẻ em toàn tỉnh hằng năm hỗ trợ bình quân đạt 650 triệu đồng, đặc biệt trong năm 2013, 2014 Quỹ đã hỗ trợ cho 26 trẻ em phẫu thuật tim trong nước và 02 trẻ em được đi Hàn Quốc phẫu thuật tim với tổng số tiền hỗ trợ phẫu thuật trên 1,5 tỷ đồng. Chương trình tặng quà học bổng cho trẻ em đã tổ chức trao hơn 1.000 suất học bổng 1 lần cho trẻ em mồ côi, trẻ em nghèo hiếu học, trẻ em con thương binh, liệt sĩ học khá giỏi, mỗi suất trị giá 500.000 - 1.000.000 đồng; 500 suất đồ dùng học tập cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trị giá 500 nghìn đồng/suất. Chương trình tặng xe đạp đến trường “Chương trình hành trình cuộc sống”, “Quỹ xe đạp chở ước mơ” hằng năm và trẻ em nhận xe đạp nguồn ngân sách Nhà nước cấp năm 2021: 495 trẻ em các huyện, thành phố được nhận xe các nhà tài trợ. Hỗ trợ lắp đặt 15 bộ thiết bị vui chơi cho trẻ em. Chương trình xây dựng lắp đặt thiết bị vui chơi cho trẻ em là chương trình được cộng đồng rất hoan nghênh đón nhận, nhất là đối với trẻ em ở vùng miền núi, vùng cao, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Chương trình “Gói mỳ hạnh phúc”, “Sữa vươn cao” cho trẻ em khó khăn vùng dân tộc thiểu số, vùng cao, vùng xa… do Công ty cổ phần Acecook, Sữa Vinamil Việt Nam và Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam tổ chức, được thực hiện trong 2 năm cho 3.893 trẻ em được hưởng chương trình miễn phí trong 3 tháng của năm với tổng kinh phí hơn 577 triệu đồng.

Công tác phối hợp liên ngành trong đảm bảo quyền trẻ em trong thiên tai, dịch bệnh, nhất là trước những tác động của đại dịch COVID-19 được các cấp, các ngành của tỉnh quan tâm thực hiện thường xuyên, đảm bảo, tăng cường việc rà soát, tổng hợp các trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt để thực hiện các giải pháp hỗ trợ về nhu yếu phẩm, trang thiết bị học tập trong đại dịch COVID-19. Thực hiện ủng hộ, hỗ trợ người dân, trẻ em trong vùng dịch đang bị cách ly tại cơ sở cách ly tập trung và cách ly tại nhà, kết quả việc thực hiện chi trả hỗ trợ trẻ em bị ảnh hưởng dịch COVID-19 theo Nghị quyết số 68/NQ-CP ngày 01/7/2021 của Chính phủ về một số chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do đại dịch COVID-19 bảo đảm đúng đối tượng, công khai, minh bạch. Kết quả đã chi hỗ trợ cho 3.734 trẻ em, kinh phí trên 4 tỷ đồng. Không chỉ vậy, nhân dịp Tết Nguyên Đán, Tết Thiếu nhi (1/6), Tết Trung thu, lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn và các địa phương đều thành lập các đoàn đến thăm, tặng quà cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em khó khăn trên địa bàn và trẻ em đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại cơ sở Bảo trợ xã hội tỉnh.

Việc ưu tiên bố trí nguồn lực để thực hiện các mục tiêu vì trẻ em, tỉnh đã đầu tư từ nguồn ngân sách bình quân mỗi năm khoảng 800 triệu đồng để tổ chức triển khai các hoạt động về công tác bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em. Ngoài ra còn kêu gọi xã hội hóa, ủng hộ Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh để có thêm nguồn lực hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt trên địa bàn toàn tỉnh. Cụ thể, năm 2012 phân bổ 2.043 triệu đồng thực hiện cải tạo, nâng cấp Cơ sở; năm 2014 phân bổ 4.984 triệu đồng thực hiện xây dựng Nhà làm việc của Cơ sở; năm 2017 phân bổ 2.889,8 triệu đồng cung cấp thiết bị phục vụ hoạt động của Cơ sở; và 3.887,9 triệu đồng mua sắm thiết bị phục vụ hoạt động của Cơ sở. Giai đoạn 2016 - 2020 phân bổ 40.000 triệu đồng (trong đó ngân sách địa phương là 5.000 triệu đồng) thực hiện cải tạo, nâng cấp Cơ sở (dự án có tổng mức đầu tư 55.000 triệu đồng), dự kiến giai đoạn 2021 - 2025 bổ sung 194 triệu đồng thanh toán khối lượng hoàn thành theo thực tế.

Bên cạnh những kết quả đạt được qua 10 năm thực hiện Chỉ thị số 20-CT/TW cũng chỉ ra một số mặt còn hạn chế, đó là công tác chỉ đạo, điều hành ở một số địa phương cấp huyện, cấp xã còn thiếu quyết liệt, chưa bám sát với yêu cầu của chương trình, mục tiêu, nhiệm vụ cấp trên giao, do đó những hạn chế, yếu kém ở địa phương chưa được khắc phục; tình trạng trẻ em bị ngược đãi, bị xâm hại tình dục, trẻ em bị nhiễm HIV, trẻ em vi phạm pháp luật trên địa bàn tỉnh vẫn diễn biến phức tạp; việc chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt chưa đáp ứng yêu cầu thực tế, nhất là đối với trẻ em khuyết tật. Hiện nay, toàn tỉnh có 2.043 trẻ em khuyết tật, tuy nhiên trên địa bàn tỉnh chưa có trường học chuyên biệt dành riêng cho trẻ em khuyết tật, hiện nay số lượng trẻ em khuyết tật sống tại gia đình cao, không được hưởng chế độ chăm sóc, giáo dục phù hợp, nên khả năng hòa nhập cộng đồng còn hạn chế; việc thực hiện quyền trẻ em ở xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn; công tác đầu tư nguồn lực chưa được đồng đều giữa cá địa phương và vùng miền.

Sau 10 năm triển khai thực hiện Chỉ thị số 20-CT/TW, có thể rút ra một số bài học kinh nghiêm sau:

Một là, các cấp ủy, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể phải thường xuyên quán triệt sâu sắc nội dung của Chỉ thị số 20- CT/TW, các quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nước về công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em; phải xác định đây là một lĩnh vực ưu tiên, mọi cấp, mọi ngành, cộng đồng và gia đình phải có trách nhiệm tham gia, thực hiện. Định kỳ hàng năm đôn đốc, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện Chỉ thị và lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai công tác trẻ em của cấp ủy, chính quyền, đoàn thể để rút kinh nghiệm và chỉ đạo kịp thời.

Hai là, tăng cường công tác quản lý nhà nước về trẻ em; thường xuyên tiến hành rà soát việc thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ, đồng thời làm tốt công tác tổ chức sơ, tổng kết đánh giá rút kinh nghiệm; phát hiện, biểu dương và nhân rộng các mô hình, điển hình tiên tiến trong bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em.

Ba là, tăng cường chỉ đạo công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, chính sách về bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em nhằm nâng cao nhận thức và hành động của toàn xã hội về chăm sóc, bảo vệ, giáo dục trẻ em, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Bốn là, hệ thống tổ chức cán bộ bảo vệ, chăm sóc trẻ em phải có tính ổn định và chuyên sâu, chủ động trong tham mưu, đề xuất. Cơ quan thường trực từ cấp tỉnh đến cấp xã bố trí cán bộ phải ổn định, có thời gian để tích lũy kinh nghiệm, mạng lưới cộng tác viên bảo vệ trẻ em ở khu phố, thôn bản phải thường xuyên được kiện toàn và được đào tạo bồi dưỡng hằng năm.

Năm là, tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em. Đảm bảo thực hiện đầy đủ các quyền cơ bản của trẻ, tạo điều kiện tốt nhất cho trẻ tiếp cận các phúc lợi xã hội.

Sáu là, bố trí kinh phí cho công tác trẻ em hằng năm ở tất cả các cấp, các ngành chủ trì mục tiêu; công tác phối hợp thường xuyên, chặt chẽ và chủ động để đảm bảo tính đồng bộ, kịp thời và toàn diện.

Với mục tiêu phát triển toàn diện trẻ em góp phần quan trọng trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tỉnh Lạng Sơn theo nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lạng Sơn lần thứ XVII và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong tình hình mới, các cấp ủy Đảng cần tiếp tục tăng cường chỉ đạo và ưu tiên nguồn lực cho công tác này theo phương châm của Đảng và nhà nước ta “Hãy dành những gì tốt nhất cho trẻ em”./.

Thùy Ninh